ในหนังสือ “The Psychology of Money” (แปลไทยโดยสำนักพิมพ์ Live Rich ชื่อ “จิตวิทยาว่าด้วยเงิน”) เขียนโดย มอร์แกน เฮาเซิล (Morgan Housel) ผู้เชี่ยวชาญด้านการเงินอธิบายเอาไว้ว่ามีสองเหตุผลที่ทำให้คนส่วนใหญ่ไม่ประสบความสำเร็จทางด้านการเงิน
1. “โชคชะตา” หรือ “เรื่องบังเอิญ” นั้นมีความสำคัญกับเรื่องการเงินในชีวิตของเรามากกว่าที่เราคิด
เฮาเซิลอธิบายว่าเหตุผลที่เราไม่ประสบความสำเร็จทางด้านการเงินเพราะประเมินค่าความสำคัญของ ‘โชคชะตา’ (เรื่องบังเอิญ, โอกาส หรือ Chance) ในชีวิตของเราต่ำเกินไป
เขายกตัวอย่าง บิล เกตส์ (Bill Gates) ซึ่งในสายตาของคนส่วนใหญ่เกตส์เป็นบุคคลที่มีความสามารถและถือเป็นหนึ่งในผู้สร้างนวัตกรรมที่เปลี่ยนแปลงชีวิตของคนทั้งโลก แต่แน่นอนว่าความฉลาดของเกตส์จะไม่มีประโยชน์เลยถ้าเขาไม่ใช่กลุ่มคนแรก ๆ ที่เข้าถึงคอมพิวเตอร์ในช่วงปี 1968 (ในหนังสือ Fooled By Randomness ของ Nassim Nicholas Taleb ก็เสริมตรงนี้ด้วยว่าคนที่ประสบความสำเร็จตั้งแต่ยังเด็ก จะมีโอกาสในการประสบความสำเร็จครั้งต่อ ๆ ไปด้วย)
เกตส์เป็นเด็กหนึ่งในล้านที่เข้าถึงคอมพิวเตอร์ได้ในยุคนั้น เป็นทั้งโชคชะตาและโอกาส เป็นเหมือนข้อได้เปรียบที่เขาได้รับมากกว่าเด็กคนอื่น (แน่นอนโอกาสก็ต้องมาคู่กับความพร้อมที่จะเรียนรู้และลงมือให้สำเร็จด้วยซึ่งนั่นคือสิ่งที่เกตส์มี)
การที่เรามองข้ามความสำคัญของโอกาสหรือโชคชะตานี้เป็นเรื่องใหญ่ เฮาเซิลบอกว่าคนส่วนใหญ่พยายามจะ ‘เดินตามรอย’ ความสำเร็จของคนที่สำเร็จไปแล้ว แต่ด้วยความที่โอกาสและบริบทของชีวิตแต่ละคนไม่เหมือนกันส่วนใหญ่แล้วจึงล้มเหลวและไปไม่ถึงฝั่งฝัน
เฮาเซิลจึงแนะนำว่าควรมองไปที่แพทเทิร์นของพฤติกรรมมากกว่า อย่างเช่นคนกลุ่ม A ทำแบบนี้แล้วประสบความสำเร็จทางด้านการเงิน และนาย B ทำแบบนี้แล้วประสบความสำเร็จด้านการเงิน เราควรมองไปที่แพทเทิร์นและคนในกลุ่ม A ทำมากกว่าการไปโฟกัสที่นาย B คนเดียว แต่ไม่ว่ายังไงโอกาสและโชคชะตาก็ยังมีบทบาทมากอยู่ดี
2. เราสับสนระหว่างคำว่า ‘มั่งคั่ง’ (Wealthy) กับคำว่า ‘ร่ำรวย’ (Rich)
เฮาเซิลอธิบายว่าอีกเหตุผลที่ครส่วนใหญ่ไม่ประสบความสำเร็จทางด้านการเงินก็เพราะสับสนระหว่างคำว่า ‘มั่งคั่ง’ กับ ‘ร่ำรวย’
‘มั่งคั่ง’ = คนที่มีเงินเก็บในธนาคารเยอะ
‘ร่ำรวย’ = คนที่รายได้เยอะในเวลานี้
เราสามารถบอกได้ว่าใครร่ำรวยเพราะเห็นวิถีการใช้ชีวิตของเขา รถหรู ของแบรนด์ บ้านใหญ่ ฯลฯ โดยไม่รู้หรอกว่าเงินที่เอามาซื้อไปกู้ยืมมารึเปล่า แต่เราบอกไม่ได้เลยว่าใครบ้างที่มั่งคั่ง เพราะคนกลุ่มนี้จะไม่ได้แสดงออกว่าตัวเองมีฐานะและเราไม่สามารถเห็นยอดเงินในบัญชีของคนที่มั่งคั่งได้
การเข้าใจความแตกต่างตรงนี้จะช่วยทำให้เราตัดสินใจกับเงินของเราได้มากขึ้น คนที่มั่งคั่งนั้นมีโอกาสที่จะประสบความสำเร็จทางด้านการเงินในระยะยาว มีอิสรภาพทางการเงินเหมือนที่เราทุกคนใฝ่ฝันเพราะเขารู้จักเก็บออมและรู้ว่าความมั่งคั่งไม่ใช่ความร่ำรวยและไม่จำเป็นต้องแสดงให้คนอื่นเห็น ส่วนถ้าเราไปทำตามคนที่ร่ำรวย สุดท้ายเงินในบัญชีของเราอาจไม่เหลือเลยก็ได้
