อย่าใช้ชีวิตเพียงเพื่อเติมเต็มความคาดหวังของคนอื่น

มนุษย์มีความคล้ายแมงเม่าอยู่ไม่น้อย พอเห็นโอกาสที่โผล่ขึ้นมาเหมือนไฟที่ลุกโชดช่วงก็พร้อมจะบินเข้าใส่อยู่เสมอ

เราเชื่อว่าเมื่อโอกาสมาอยู่ตรงหน้า ต้องคว้าเอามาไว้กับตัวทุกอย่าง กลัวว่าถ้าเกิดปฏิเสธไปจะพลาดโอกาสในเรื่องรายได้ ความสนุด หรือประสบการณ์อันล้ำค่าต่าง ๆ เราเป็นมนุษย์ FOMO (Fear of Missing Out) กลัวพลาดโอกาสอยากทำทุกอย่าง แต่เรามักลืมไปว่าการเป็นมนุษย์ ‘Yes Man’ เราต้องแลกบางอย่างที่มีค่าอย่าง ‘เวลา’ ที่มีจำกัดมาก ๆ ไปแทน

หัวหน้าส่งเมลมาตอนตีหนึ่ง ผมรีบตอบเพราะกลัวถูกมองว่าขี้เกียจ, เพื่อนชวนไปเที่ยวกลางคืน เหนื่อยสายตัวแทบขาด แต่ก็ไปเพราะกลัวเพื่อนเลิกคบ, ลูกค้าอยากได้งานด่วน รู้ทั้งรู้ว่าถ้ารับมาจะกระทบกับงานอื่นที่รออยู่อีกเพียบก็ยังจะบอกว่า ‘ได้ครับ’, มีคนชวนไปขึ้นพูดบนเวทีช่วงที่งานยุ่งมาก ๆ แต่ก็ตอบตกลงเพราะกลัวไม่ได้รับโอกาสอีก

มันเป็นส่วนผสมของการไร้ทักษะในการบอกปฏิเสธและความกลัวลึก ๆ ที่อยู่ข้างใน

แต่ช่วงหลัง ๆ ได้เรียนรู้แล้วว่าเราจะเอา ‘ทุกอย่าง’ ไม่ได้ และทักษะในการบอก ‘ปฏิเสธ’ เป็นสิ่งจำเป็นในชีวิตและการทำงาน เพราะไม่งั้นเราจะต้องตอบตกลงกับทุกอย่าง ทุกโอกาสที่เข้ามา ไม่ว่าเล็กใหญ่ เพื่อนชวนไปไหนก็ไปทั้ง ๆ ที่อาจจะไม่อยากไป ทำงานที่ไม่อยากทำ เริ่มความสัมพันธ์กับคนที่เราไม่ได้อยากสุงสิงด้วย

เรากลัวว่าการปฎิเสธ จะทำให้คนอื่นเสียใจ ไม่อยากบอกว่า ‘ไม่’ เพราะกลัวการเผชิญหน้า เครียดทุกครั้งจนต้องตอบตกลงไปโดยอัตโนมัติ แล้วหลังจากนั้นเราก็จะมาโทษตัวเองทีหลัง ‘ทำไมตอนนั้นไม่ปฏิเสธไปนะ’

ในความสัมพันธ์ก็ไม่ต่างกัน หลายคนกลัวว่าถ้าปฎิเสธคนที่เข้ามา ก็จะเสียโอกาส ถลำลึกลงไปในความสัมพันธ์ที่ไม่ต้องการไปเรื่อย ๆ ความสัมพันธ์ไม่ควรอยู่ในโหมด ‘คบ ๆ ไปก่อนก็ได้มั้ง’ แต่ควรเป็นความรู้สึกที่เราอยู่กับใครแล้วมีความสุข เป็นความรักที่เรารู้สึกได้ว่าอยู่กับคนที่ใช่แล้ว การตอบ ‘ตกลง’ ในความสัมพันธ์ ไม่ได้นำมาซึ่งความสุขเสมอไป

ทักษะในการ ‘ปฏิเสธ’ นั้นจะช่วยนำเวลาอันมีค่ากลับคืนมาและลดความเครียดกดดันที่ต้องแบกเอาไว้ลง เมื่อเราเคารพความสำคัญของเวลาและความรู้สึกของตัวเอง คนอื่น ๆ จะเริ่มเห็นความสำคัญของมันด้วย (หรือถ้าไม่เห็นก็แสดงว่าเราไม่ควรยุ่งกับคนเหล่านี้ตั้งแต่แรกแล้ว)

ตราบใดที่เรายังปฏิเสธไม่เป็น คนจะรู้สึกแย่กับทั้งตัวเองและอีกฝั่งหนึ่งด้วย

ในหนังสือ Essentialism (จงทิ้งสิ่งที่ดีเพื่อสิ่งที่ดีที่สุด)​ โดย Greg Mckeown เขียนเอาไว้ว่าคนที่ประสบความสำเร็จในประวัติศาสตร์นั้นเป็น “essentialist’ หรือคนที่สามารถแยกแยะสิ่งที่ ‘สำคัญ’ กับ ‘ไม่สำคัญ’ ออกจากกันได้ในชีวิต การปฏิเสธคือการคัดกรองสิ่งที่สำคัญและปล่อยสิ่งที่ไม่สำคัญให้ผ่านไปโดยไม่ต้องไปสนใจ Mckeown เขียนว่า

“แม้มันจะยากมากในการบอกปฏิเสธใครสักคนหนึ่ง แต่การไม่ทำนั้นสามารถส่งผลให้เราพลาดสิ่งที่สำคัญยิ่งกว่าได้”

ถ้าเรามีเป้าหมายในชีวิต สิ่งที่ไม่ได้ทำให้เป้าหมายนั้นเป็นจริงขึ้นมาคือเสียงรบกวนทั้งสิ้น โอกาสจะเข้ามาเมื่อเรารู้จักเลือกที่จะคว้าสิ่งที่จำเป็นจริง ๆ ลองคิดแบบนี้ก็ได้ว่าถ้าเราตอบตกลงกับทุกอย่าง แล้วพอมีบางอย่างที่เป็นโอกาสจริง ๆ เกิดขึ้นแล้วไม่สามารถทำได้เราจะเสียใจขนาดไหน

ปัดความรู้สึกเสียดายนั้นออกไปจากหัว ลบความรู้สึกผิดที่ปฏิเสธการชวนเชิญที่เราไม่อยากทำเพราะกลัวทำร้ายจิตใจคนอื่น เลิกรู้สึกว่าต้องแบกงานไว้ตลอด 24 ชั่วโมงเพราะกลัวหัวหน้าต่อว่า (ซึ่งถ้าหัวหน้าต่อว่าก็ควรพิจารณางานอื่นมากกว่านะครับ)

เมื่อโอกาสเกิดขึ้นตรงหน้า อย่าเพิ่งรีบคว้าเอาไว้ ถามตัวเองก่อนว่านั่นคือสิ่งที่จำเป็นไหม อย่าตอบตกลงเพียงเพราะกลัวพลาดโอกาส เรียนรู้ที่จะ ‘ปฏิเสธ’ สักนิด ชีวิตจะมีความสุขมากขึ้น

“ความกลัวไม่มีอยู่เลยสำหรับผม ไม่กลัวที่จะล้มเหลว ถ้าผมยิงแล้วพลาด ก็แล้วไงหล่ะ?”

Michael Jordan